هەمەڕەنگ

نهێنیی ڕەنگە سوورەکەی ئاسمانی تابلۆی قیژە لای گەردوونناسەکانە


یەکێك لە شاکارەکانی دونیای نیگارکێشی، تابلۆی "قیژە"ی هونەرمەندی نەرویجی "ئێدوارد مونک - Edvard Munch"ە، کە لە ساڵی  1893 کێشاویەتی و هەتا ئەمڕۆش ناوبانگی خۆی پاراستووە و لە زۆر بواردا خەڵکی دەچنەوە سەری، ئەمەش بەهۆی ئەو دیوە دەروونیەی لە تابلۆکەدایە.
لە تابلۆکەدا ئاسمانێکی سوور و ئاگرین دەبینین، لەگەڵ دەریایەکی شین و ڕەشباو، بەلەبەرچاوگرتنی کاتی کێشانی وێنەکە، گەردوونناسان بەدوای ئەو پرسیارەدا چوون، ئایا سوورکردنی ڕەنگی ئاسمان هەڵقوڵاوی خەیاڵی "ئێدوارد مونك"ە؟ یاخود هۆیەکی تر لەپشتیەوە خۆی حەشارداوە؟
"دۆناڵد ئۆڵسۆن - Donald Olson" فیزیاناس و گەردوونناس و پڕۆفیسۆر لە زانکۆی "تێکساس" لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا یەکەمین کەسە بەدواداچوونی بۆ ئەم پرسە کردبێت، لە ئەنجامدا بە گوێرەی توێژینەوەکانی خۆی و گرووپەکەی، تەقینەوە و هەڵچوونی بورکان بووەتە هۆی درووستبوونی ئەو ڕەنگە سوورە.
بەڵام چ بوورکانێک توانیویەتی ئەو شاکارە هونەرییە بە "مونک" ببەخشێت؟
بەلەبەرچاوگرتنی کاتی کێشانی تابلۆکە، تەقینەوە و هەڵچوونی بورکانی "کراکاتۆ - Krakatoa" کە دەکەوێتە نێوان هەردوو دورگەی "جاڤا" و "سومەترا" لە وڵاتی ئیندۆنیزیا، کە بە پێی تۆمارە مێژووییەکان ئەو بورکانە لە ساڵی 1883 تەقیوەتەوە و بووەتە هۆی لەناوچوونی 3 دورگە و هەڵکشانی زریانی "تسۆنامی"ی بە بەرزیی زیاتر لە 30 مەتر و کوشتنی زیاتر لە 36000 کەس.
بەدواداچوونی گرووپەکەی "ئۆڵسۆن" ئەوەیان خستووەتە ڕوو، خۆڵەمێشی ئەو بورکانە لە باشووری ئاسیاوە توانیویەتی بۆ ماوەی چەند ساڵێك بمێنێتەوە و بگاتە ئەوروپا و لە ساڵی 1893 ئەو دیمەنە بە "ئێدوارد مونک" نیشان بدات، ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ یاداشتەکانی نیگارکێشەکە، ئەم ڕاستییەمان زیاتر بۆ ئاشکرا دەبێت، وەکو خۆیان نووسیویانە: "لەناکاو ئاسمان سوور و خوێنین داگەڕا، لە شوێنی خۆم  واقوڕ بووم و خۆم بەسەر پەرژینەکەدا لارکردەوە و دیم ئاسمانی خوێنین بەسەر تەنگەبەری ئاوی و شارەکەدا بڵێسە دەدا.



هەفتە پێشتر - Sep 8 2017 5:14PM
Print Friendly and PDF
زیاتر
123