مەسعود پزیشکیان، سەرۆککۆماری ئێران، ئەمڕۆ چوارشەممە، رایگەیاند کە وڵاتەکەی لە بەرگریکردن لە مافەکانی گەلی ئێران جێگیر و نەگۆڕە.

پزیشکیان لە لێدوانێکدا وتی: ئێمە بۆ بەرگریکردن لە مافەکانمان بە جێگیری دەمێنینەوە.

ئەم لێدوانەی پزیشکیان دوای ئەوە هات کە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە لێدوانێکدا ئەمڕۆ چوارشەممە، ئەنجامدانی هێرشی توندی بۆ سەر ئێران راگەیاند و ئاماژەی بەوە کرد کە پێیوایە یاداشتی لێکتێگەیشتن لەگەڵ ئێران کۆتایی هاتووە و نایەوێت چیتر مامەڵە لەگەڵ ئێرانییەکاندا بکات.

 

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئەمرۆ چوارشەممە، لە پۆستێکدا لەسەر سەکۆی "ترووس سۆشیاڵ" رایگەیاند: ئێران کاتێکی زۆری بەفیڕۆ دا لە گفتوگۆکردن لەسەر ڕێککەوتنێک کە دەکرا بۆ ئەو 'ناوازە' بێت، و جەختیشی کردەوە کە "ئێستا دەبێت ئێران باجی ئەوە بدات.

ترەمپ هێزە چەکدارەکانی ئێرانی بەوە وەسف کرد کە لە ناو "پێشێوەچوون و پاشاگەردانییەکی تەواو"دا دەژین، و تەئکیدی کردەوە: بەشە سەرەکییەکانی، وەک هێزی دەریایی و ئاسمانی، لە ڕاستیدا چیتر بوونیان نەماوە"، و وتیشی: ئەوان بە تەواوی شکستیان هێناوە.

لە پۆستێکی پێشووتردا، ترەمپ دیسانەوە ئێرانی وەک "شەقاوەکەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست" وەسف کرد و لە درێژەی قسەکانیدا وتی: ئێران تەنها قسە دەکات و هیچ کردارێکی نییە.. شەقاوەکە کۆتایی پێهات.

ترەمپ پۆستەکەی بەوە کۆتایی پێهێنا: تاران کاتێکی زۆری لە دەست دا لە گفتوگۆکردن لەسەر رێککەوتنێک کە دەکرا بۆی زۆر باش بێت، و ئێستا دەبێت باجەکەی بدات.

ئەم لێدوانانە لە کاتێکدا دێن کە گفتوگۆکانی نێوان ئەمریکا و ئێران بەدەست ئاڵۆزی و مەترسییەکانی پەرەسەندنی نوێی گرژییەکانەوە دەناڵێنن، ئەمەش دوای ئەو قەیرانانەی کە پەیوەستن بە دۆسیەی ئەتۆمی و هاتوچۆی دەریایی لە گەروی هورمزدا.

سەرڕای قسەکردن لەسەر گەیشتن بە یاداشتنامەیەکی لێکتێگەیشتنی پێشوو، تاران واشنتۆنی تۆمەتبار کرد بەوەی کە گفتوگۆکانی بەرەو شکست بردووە، لە کاتێکدا سەرۆک دۆناڵد ترامپ هەڕشەی "کۆتاییهێنان بە ئەرکەکە" دەکات لە نێوان بەردەوامبوونی هەڕەشەکان بۆ بڕینی مۆڵەتەکانی فرۆشتنی نەوتی ئێران.

مستەفا سەنەد، وەزیری پەیوەندییەکانی عیراق، ئەمڕۆ چوارشەممە، پوولێکی پۆستەیی نوێی بەبۆنەی مەراسیمی بەخاکسپاردنی خامنەیی لە عیراق بەڕێوەچوو، وەک رێزلێنانێک بۆ کۆچی دوایی خامنەیی راگەیاند.

وەزارەتی پەیوەندییەکان رایگەیاند: دەرکردنی ئەم پوولە پۆستەییە وەک رێزلێنانێکە بۆ بەشداریکردنی بەرفراوانی خەڵکی عیراق لە مەراسیمی بەڕێکردنی تەرمی خامنەیی.

 

وەزیری جەنگی ئەمریكا، بۆ یەكەمجار بە سەردانێكی رەسمی دەچێتە ئیسرائیل و پرسی فڕۆكەی ئێف 35ـی توركیا تاوتوێ دەكات.

تۆڕی سی ئێن ئێن بڵاویكردەوە، كە بڕیارە ئەمرۆ پێیت هیگسێس، وەزیری جەنگی ئەمریكا، دوای بەشداریكردنی لە لوتكەی ناتۆ لە ئەنقەرە، راستەوخۆ بەرەو ئیسرائیل بەڕێ بكەوێت.

بەپێی سەرچاوە هەواڵگرییەكان، وەزیری جەنگی ئەمریكا لەگەڵ ناتانیاهۆ و لێپرسراوانی تری ئیسرائیل بۆ تاوتوێكردنی رەوشی ناوچەكە كۆدەبێتەوە، ئامانجی سەرەكیی سەردانەكەشی رەواندنەوەی مەترسییەكانی ئیسرائیلە لە ئەگەری پێدانی فڕۆكەی جەنگیی ئێف 35 بە توركیا لە لایەن واشنتۆنەوە.

ئەم سەردانە لە كاتێكدایە، كە بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل، هۆشداریی توندی دایە دۆناڵد ترەمپ و رایگەیاند، كە فرۆشتنی پێشكەوتووترین فڕۆكەی جەنگی بە توركیا، ئەو وڵاتە ناكاتە دۆستی ئەمریكا، بەڵكو هاوسەنگیی هێز لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست وێران دەكات.  

رەخنەشی لە رەجەب تەیب ئەردۆغان گرت و رایگەیاند كە هەڕەشەی وێرانكردنی وڵاتەكەیان دەكات، بۆیە پێدانی ئەم هێزە بەوان، دەبێتە هۆی پەرەسەندنی دەستدرێژییەكانیان.

لەلایەكی دیكەوە، دۆناڵد ترەمپ لە ئەنقەرە ئاماژەی بەوە كردووە كە توركیا هاوپەیمانێكی دلسۆزی ئەمریكایە و ئامادەیە ئەو قەدەغەیە لایببات كە پێشتر لەسەر فرۆشتنی ئەو فڕۆكانە بە ئەنقەرە هەبوو.

سەرۆكی پەرلەمانی ئێران جەختدەكاتەوە لەوەی رادەستی داواكارییەكانی ئەمریكا نابن و دەشڵێت ئەمریكا پێشێلكاریی جددی بەرانبەر بە رێككەوتنكەكەی نێوانمان كردووە.

محەمەد باقر قالیباف سەرۆكی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، ئەمریكا بە تێكدان و پێشێلكردنی رێكارەكانی ئێران لە گەروی هورمز و بەردەوامبوون لە هەڕەشەی هێرشكردن، پێشێلكاریی جددی بەرانبەر رێككەوتنی نێوان هەردوولا ئەنجامداوە.

قالیباف لە هەژماری خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی ئێكس ئاماژەی بەوەكردووە، ئەم پێشێلكارییانە و  سەپاندنەوەی گەمارۆكانی سەر هەناردەی نەوتی ئێران و ئەنجامدانی هێرش بۆ سەر باشوری وڵاتەكە و بەردەوامیی هێرشەكانی ئیسرائیل بۆ سەر لوبنانیش دەگرێتەوە.

جەختی لەوەشكردەوە، ئێستا سەردەمی زۆرداری و سەپاندن كۆتایی پێهاتووە. دەشڵێت: ئێران رادەستی داواكارییەكانی ئەمریكا نابێت.

 بە هۆی هێرشەكانی ئەمریكا بۆسەر وڵاتەكەی سەرۆك كۆماری ئێران، گەشتەكەی بۆ عیراق كورت كردەوە و گەڕایەوە بۆ تاران.

تەلەفزیۆنی رەسمی ئێران رایگەیاند، مەسعود پزیشكیان سەرۆك كۆماری ئێران، دوای بەشداریكردن لە رێورەسمی ماڵئاوایی لە عەلی خامنەیی لە عیراق،  كۆتایی بەسەردانەكەی هێناو گەرایەوە  بۆتاران.

 شەوی رابردوو سەرۆك كۆماری ئێران یاوەری تەرمی عەلی خامنەیی كرد  بۆ عێراق و لەشاری نەجەف لەگەڵ لێپرسراوانی باڵای عیراق بەشداری كرد لە رێورەسمی ماڵئاواییەكەیدا

 

سوپای ئێران، ئەمڕۆ چوارشەممە، رایگەیاند کە بەرەبەیانی ئەمڕۆ ناوەندەکانی کۆبوونەوەی هێزەکانی ئەمریکای لە بەحرەین کردووەتە ئامانج.

سوپای ئێران لە بەیاننامەیەکدا، رایگەیاند: ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەرپرسیارێتیی لێکەوتەکانی پێشێلکارییە بەردەوام و ئاشکراکانی بۆ رێککەوتنی ئاگربەست هەڵدەگرێت.

تەئکیدیشی کردەوە: سەرجەم بنکەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا دەبنە ئامانجێکی ڕەوای درۆنەکانمان.

سوپای ئێران ئاماژەی بەوەش کرد، بەرەبەیانی ئەمڕۆ ناوەندەکانی کۆبوونەوەی هێزەکانی ئەمریکای لە بنکەی "شێخ عیسا" لە بەحرەین کردووەتە ئامانج.

راپۆرتە رۆژنامەوانییەکانی میسڕ ئاشکرایان کردووە کە یەکێتیی تۆپی پێی میسر سکاڵایەکی رەسمی پێشکەشی یەکێتیی نێودەوڵەتیی تۆپی پێ (فیفا) کردووە لە دژی فڕانسوا لێتێکسیێ، ناوبژیوانی فەرەنسی کە دادوەریی یارییەکەی نێوان میسڕ و ئەرجەنتینی لە مۆندیالی 2026دا کردووە.

یارییەکەی نێوان میسر و ئەرجەنتین کە لە شاری ئەتڵانتا بەڕێوەچوو، مشتومڕێکی زۆری ناوبژیوانیی بەدوای خۆیدا هێنا، ئەمەش دوای هەڵوەشاندنەوەی گۆڵێکی هەڵبژاردەی میسڕ و هەژمارکردنی گۆڵێکی تر بۆ ئەرجەنتین، سەرەڕای هەبوونی گومان لەسەر لێدانی سزایەک بۆ محەمەد سەڵاح.

هەڵبژاردەی میسڕ دوای ئەوەی بە دوو گۆڵی بێبەرانبەر پێشکەوت، بەهۆی شکستخواردنی بە ئەنجامی(3-2) لەسەر دەستی پاڵەوانی جیهان، دەرفەتی سەرکەوتنێکی مێژویی بۆ قۆناغی چارەکی کۆتایی مۆندیال لەدەستدا.

لەم بارەیەوە، ئەحمەد عەبدولباست، رۆژنامەنووسی میسڕی لە رێگەی هەژماری خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی "فەیسبووک" پشتڕاستی کردەوە کە یەکێتیی تۆپی پێی میسڕ لە هەڵوێستێکی رەسمی و بەپەلەدا، داوای لە فیفا کردووە لێکۆڵینەوە لەگەڵ ناوبژیوانە فەرەنسییەکە و تیمی تەکنەلۆژیای ڤیدیۆیی یاریدەدەر (VAR) بکات و لە مۆندیال دووریان بخاتەوە.

ناوبراو روونیشی کردەوە: هانی ئەبو ریدە، سەرۆکی یەکێتیی تۆپی پێی میسڕ سکاڵایەکی پێشکەشی فیفا کردووە، ئەمەش دوای ئەو هەڵە کوشندانەی ناوبژیوانی کە لەلایەن تیمی داوەرانەوە کراون و پەیڕەکردنی سیاسەتی دوو فاقانە (پێوانەکردن بە دوو پێوەر).

بەپێی هەمان سەرچاوە، ئەبو ریدە داوای لێکۆڵینەوەی لەگەڵ تیمی ناوبژیوانی ڤیدیۆیی (VAR) کردووە بەهۆی هەڵە زەقەکان و پێداگرییان لەسەر پێداچوونەوە نەکردن بە هەندێک لە دیمەنەکاندا.

هەروەها ئەبو ڕیدە داوای کردووە کە دوای لێکۆڵینەوە لەم هەڵانە و سەلماندنی تاوانی جیاکاری لە دژی هەڵبژاردەی میسڕ کە بووە هۆی دۆڕاندنی یارییەکە و چوونەدەرەوەی لە پاڵەوانێتییەکە، ناوبژیوانەکە و تەواوی تیمی ناوبژیوانی بە گشتی لە مۆندیال دووربخرێنەوە.

سوپای ئەمریكا زیاتر لە 80 ئامانجی لەناو ئێران پێكا و سوپای پاسدارانی ئێرانیش وەڵامیدانەوە.

فەرماندەیی ناوەندیی سوپای ئەمریكا- سێنتكۆم لە راگەیەنراوێكدا لە ئێكس ئاشكرایكرد، لە نوێترین هێرشەكانیدا دژی ئێران، زیاتر لە 80 ئامانجی پێكاوە، وتیشی ئەو هێرشانە وەك وەڵامێك بوون بۆ ئەو پەلامارانەی كە كرانە سەر سێ كەشتیی بازرگانی لە گەروی هورمز و تۆمەتەكەی ئاڕاستەی تاران كرابوو.

وتیشی، هێزەكانی ئەمریكا سیستەمەكانی بەرگریی ئاسمانیی ئێران، تۆڕەكانی فەرماندەیی، پێگەكانی راداری كەناراوەكان، تواناكانی موشەكی دژە كەشتی، و زیاتر لە 60 بەلەمی بچووكی سەر بە سوپای پاسدارانیان لەناو گەروی هورمز و دەوروبەریدا كردووەتە ئامانج.

لە بەرانبەردا، سوپای پاسدارانی ئێران لە رێگەی تەلەفزیۆنی رەسمی وڵاتەكەیانەوە رایگەیاند، وەك وەڵامێكی سەرەتایی بۆ ئەو هێرشانە، بە بەكارهێنانی موشەك و فڕۆكەی بێفڕۆكەوان، 85 دامەزراوەی سەربازگەی سەرەكیی ئەمریكایان لە كوەیت و بەحرەین كردووەتە ئامانج، هاوكات فڕۆكەیەكی بێفڕۆكەوانی ئەمریكی لە جۆری ئێم كیو – 9 یان خستووەتە خوارەوە.

 

دەزگای ئاسایشی هەرێم راگەیەنراوێکی لەبارەی دەستگیرکردنی سێ تیرۆرستی داعش بڵاوکردووەتەوە و تێیدا هاتووە، تیرۆستەکان لەڕێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە بانگەشەیان بۆ بیری توندڕەوی کردووە.

دەزگای ئاسایش ئاماژەی بەوەشداوە، بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئۆپراسیۆنەکانی ئاسایش دوای بەدواداچوون لەسەر بنەمای ئاڵوگۆڕی زانیاری و هەواڵگری، لەمانگەکانی چوار و شەشی 2026دا، لە سنوری پارێزگاکانی سلێمانی و کەرکوک سێ تیرۆریستی داعشیان دەستگیرکرد.

ئەوەشی روونکردووەتەوە، لە درێژەی لێکۆڵینەوەکاندا تیرۆریستان دانیان بەوەداناوە لەتۆڕەکۆمەڵایەتیەکانەوە دەعوەیان کردووە و هانی گەنجان و هەرزەکارانیان داوە بۆ وەرگرتنی فکرەی توندڕەوی و چوونە ناو رێکخستنەکانی داعش و هیجرەتکردن بۆ ناو ڕیزەکانی داعش.

ئەوەشی خستووەتەڕوو، لەئێستادا تۆمەتباران بەماددەی دوو لە یاسای تیرۆر راگیراون و لێکۆڵینەوە لەدۆسییەکانیان بەردەوامە.

 

 

حکومەتی ئیسرائیل رایدەگەیەنێت، گەڕی داهاتووی دانوستانەکانی لەگەڵ لوبنان، هەفتەی داهاتوو لە پایتەختی ئیتاڵیا بەڕێوەدەچێت، ئەمەش لە چوارچێوەی هەوڵەکان بۆ گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی دوای راگرتنی شەڕ.

جەدعون ساعر، وەزیری دەرەوەی ئیسرائیل لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، کەمتر لە دوو هەفتە پێش ئێستا، ئیسرائیل و لوبنان و ئەمریکا گەیشتنە رێککەوتنێکی چوارچێوەیی مێژوویی، بڕیاریشە هەفتەی داهاتوو ئەم دانوستانانە لە رۆمای پایتەختی ئیتاڵیا بەردەوام بن.

ئەم پێشهاتانە دوای ئەوە دێن؛ کە مانگی رابردوو رێککەوتنێک لە نێوان تاران و واشنتۆن ئیمزاکرا بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، کە بەپێی ئەو رێککەوتنە لە 21ـی حوزەیرانی رابردووەوە ئاگربەست لە لوبنان دەستیپێکردووە، سەرەڕای ئەوەش، ئیسرائیل "ناوچەیەکی ئەمنی" بە قوڵایی 10 کیلۆمەتر لە سنوورەکانی لوبنان هێناوەتە ئاراوە و رێگری لە گەڕانەوەی دانیشتووانەکەی دەکات، هاوکاوت بەردەوامە لە وەشاندنی گورزی سەربازیی بە تایبەتی لە دەوروبەری شاری نەبتیە.

سەرەڕای کەمبوونەوەی ئاستی گرژییەکان، ئیسرائیل جاروبار هێرشدەکاتە سەر باشوری لوبنان بەبیانووی بەئامانجگرتنی ژێرخانی سەربازیی حیزبوڵا، لە بەرانبەریشدا هەردوولا یەکتر بە پێشێلکردنی ئاگربەست تۆمەتبار دەکەن، هاوکات هەر بەپێی راپۆرتێکی رێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ (IOM)، سەرەڕای پێشێلکارییەکان، رێککەوتنەکە بووەتە هۆی گەڕانەوەی زیاتر لە 600 هەزار ئاوارە بۆ ناوچەکانی خۆیان لە دوای ٢٢ـی حوزەیرانەوە.

جێی ئاماژەیە، دوای پێنج گەڕی دانوستان، لوبنان و ئیسرائیل لە 26ـی حوزەیراندا بە چاودێری ئەمریکا رێککەوتنێکی چوارچێوەییان ئیمزاکرد.

قوباد تاڵەبانی، لە دووەم رۆژی سەردانەکەیدا بۆ ئەلبانیا، چەند دامەزراوەیەکی گرنگی تەکنەلۆژی و ئابوریی ئەو وڵاتەی بەسەرکردەوە و لەگەڵ لێپرسراوانی باڵادا پرسی گواستنەوەی ئەزموونی ئەلبانیا لە بوارەکانی حکومەتی ئەلیکترۆنی، ژیریی دەستکرد و پەرەپێدانی تواناکانی تەکنەلۆژیای زانیاری بۆ هەرێمی کوردستان تاوتوێ کرد.

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم لە دووەمین رۆژی سەردانەکەیدا بۆ ئەلبانیا هەردوو دەزگای نیشتمانیی کۆمەڵگای زانیاری و ئاژانسی ستارت ئەپی ئەو وڵاتەی بەسەرکردەوە و لەلایەن مارتن کاجۆ، بریکاری وەزیری ئابوری و داهێنان و ئیگلی تافا، بەڕێوەبەری گشتیی دەزگای نیشتمانیی کۆمەڵگای زانیاری و ئارجان یمێری، بەڕێوەبەری ئاژانسی ستارت ئەپ ئەلبانیاوە پێشوازی لێ کرا.

لە هەردوو کۆبوونەوەکەدا ئەمڕۆ بەڕێوەچوون باس لە رۆڵی ژیریی دەستکرد لە گەشەپێدانی ئابوری و باشترکردنی خزمەتگوزارییە گشتییەکان و کاراکردنی دامەزراوەکان کرا.

هەردوولا جەختیان کردەوە لەسەر پێویستیی هاوکاری و گواستنەوەی ئەزمون و شارەزایی لەنێوان هەرێمی کوردستان و کۆماری ئەلبانیا بە تایبەت لە بوارەکانی حکومەتی ئەلیکترۆنی و ژیریی دەستکرد و پاراستنی داتا و پەرەپێدانی تواناکان لە بواری تەکنەلۆژیای زانیاریدا.

لەم چوارچێوەیەدا حکومەتی ئەلبانیا ئامادەیی خۆی دەربڕی بۆ ناردنی پسپۆڕانی وڵاتەکەی بۆ هاوکاریکردنی حکومەتی هەرێم لە بەکارهێنانی ژیریی دەستکرد و بە ئەلیکترۆنیکردنی دامەزراوەکان.