جیهان تەنها چەند هەنگاوێک لە جەنگێکی وێرانکەرەوە دوور بوو؛ ماڵپەڕی ئەکسیۆس وردەکاریی ئەو پلانە سەربازییە ئاشکرا دەکات کە دۆناڵد ترەمپ بۆ لێدانی ئێران دایڕشتبوو.

ماڵپەڕی ئەکسیۆسی ئەمریکی لە راپۆرتێکدا بڵاویکردەوە، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا چەند رۆژێک لەمەوبەر بڕیاری وەشاندنی گورزێکی سەربازیی بۆ سەر ئامانجە هەستیارەکانی ناو ئێران دابوو، بەڵام لە دوا ساتەکاندا بڕیاریدا دەرفەتێکی تر بە دیپلۆماسی بدات.

بەپێی زانیارییەکانی ئەکسیۆس، سەرۆکی ئەرکانی سوپای ئەمریکا راستەوخۆ هۆشداریی داوەتە ترەمپ و رایگەیاندووە، هێرشکردنە سەر ئێران مەترسیی زۆر گەورەی بۆ سەر بەرژەوەندییەکانی واشنتۆن و سەقامگیریی ناوچەکە دەبێت.

ئەوەشی خستوەتەڕوو، سەرۆكی ئەركانی هاوبەشی ئەمریكا لەوبڕوایەدایە هەر هێرشێك بۆ سەر ئێران شەڕی درێژخایەنی لێدەكەوێتەوە.

هاوکات، نیشتنەوەی فڕۆکە سووتەمەنی هەڵگرەکانی ئەمریکا لە فڕۆکەخانەی 'بن گۆریۆن'ی ئیسرائیل، ئاماژەیەکی روونە بۆ ئەوەی کە ئامادەکارییە سەربازییەکان نەک نەوەستاون، بەڵکو گەیشتوونەتە بەرزترین ئاست.

ئاژانسەکان ئاماژەیان بەوەکردووە، لە ئێستاشدا ئیدارەی ترەمپ لەناو گفتوگۆیەکی قورسدایە سەبارەت بەوەی کە ئایا هێرشی سەربازی هیچ سودێکی راستەقینەی دەبێت، یان تەنها رەوشەکە بەرەو تەقینەوەیەکی گشتگیر دەبات.

کونسوڵخانەی گشتی چین لە هەولێر رونکردنەوەیەکی بەپەلە لەسەر دەستگیرکردنی بازرگانێک بڵاودەکاتەوە، کە تۆمەتبارە بە هاوردەکردنی نایاسایی مادەیەکی کیمیایی قەدەغەکراو لە چینەوە.

وتەبێژی کونسوڵخانەی گشتی چین له هەولێر رایگەیاند، حکومەتی چین گرنگییەکی زۆر بە کوالێتی و سەلامەتی بەرهەمە هەناردەکراوەکان دەدات. ئەوان بە توندی پشتگیری لە دەسەڵاتە ناوخۆییە پەیوەندیدارەکان دەکەین لە هەوڵەکانیان بۆ بەرەنگاربوونەوەی چالاکییە بازرگانییە نایاساییەکان، هەڵوێستی پتەوی ئەوان ئەوەیە کە هەموو ئەو کۆمپانیا و کەسانەی کە خەریکی کاری بازرگانین لە رێگەی سنوورەکانەوە پێویستە بە توندی پابەندبن بە یاسا و رێساکانی هەردوو وڵاتی چین و وڵاتی مەبەست.

ئەوەشی خستەڕوو، ئەگەر لە رێگەی لێکۆڵینەوەوە پشتڕاستکرایەوە کە دابینکەران یان هەناردەکارانی چینی یاساکانی کۆنترۆڵکردنی هەناردەکردنی چینیان پێشێل کردووە یاخود بەشداریان لە  ناونانی ساختە کردووە، حکومەتی چین بەپێی یاسا رێکاری یاسایی توند بەرامبەر لایەنە بەرپرسیارەکان دەگرێتەبەر.

وتەبێژی کونسوڵخانەی گشتی چین ئاماژەی بەوەشکرد، چین و هەرێمی کوردستانی عیراق پەیوەندییەکی ئابوری قوڵ و قازانجی هاوبەشیان بەیەکەوە هەیە، ڕێگە نادەن کردەوەی نایاسایی چەند تاکێک، ناوبانگی هەزاران بازرگانی شەرعی چینی کە بەشداری لە ئاووری ناوخۆییدا دەکەن، تێکبدات.

سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل توندترین هۆشداری ئاراستەی ئێران دەکات و رایدەگەیەنێت؛ وڵاتەکەی بۆ هەموو سیناریۆیەکی جەنگ ئامادەیە.

بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، لە پەیامێکی ڤیدیۆییدا راستەوخۆ هەڕەشە لە ئێران دەکات و دەڵێت: ئەگەر تاران هەڵە بکات و هێرشمان بکاتە سەر، رووبەڕووی وەڵامێکی هێندە بەهێز دەبێتەوە کە پێشتر هاوشێوەی نەبووە.

ناتانیاهۆ ئاماژەی بەوەکرد، ناوچەکە لەناو رۆژانێکی زۆر ئاڵۆز و پڕ لە گۆڕانکارییە، بەڵام جەختیکردەوە کە هێزەکانیان لەوپەڕی ئامادەباشیدان و بۆ هەر جۆرە رووبەڕووبوونەوەیەک چاوەڕوانن.

ئەم لێدوانانەی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، لە کاتێکدایە کە چاودێرانی سەربازی هۆشداری دەدەن لە ئەگەری هەڵگیرسانی جەنگێکی راستەوخۆ و فراوان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.

سەرۆکی ئۆکراین زەنگی مەترسی بۆ جیهان لێدەدات و رایدەگەیەنێت؛ ڤلادیمێر پوتن جەنگی جیهانیی سێهەمی دەسپێکردووە و ئامانجییەتی شێوازی ژیانی تەواوی مرۆڤایەتی بگۆڕێت.

ڤۆلۆدیمێر زیلینسکی، سەرۆکی ئۆکراین لە چاوپێکەوتنێکی تایبەتدا لەگەڵ تۆڕی بی بی سی، جەخت لە بەردەوامیی بەرگریی وڵاتەکەی دەکاتەوە و دەڵێت: 'ئۆکراین نەک هەر شکست ناهێنێت، بەڵکو بە سەرکەوتوویی لەم جەنگە دێتە دەرەوە.'

زیلینسکی بە توندی مەرجەکانی کرملنی بۆ هێورکردنەوەی رەوشەکە رەتکردەوە و ئاماژەی بەوەکرد؛ کشانەوە لەو خاکانەی کە روسیا بە قوربانیدانی دەیان هەزار سەربازیش نەیتوانیوە دەستیان بەسەردا بگرێت، دەبێتە هۆی تێکشانی یەکڕیزیی کۆمەڵگەی ئۆکراین و لاوازکردنی پێگەی وڵاتەکەی.

سەرۆکی ئۆکرین هۆشداری دەداتە وڵاتانی رۆژئاوا و دەڵێت: پوتن پێویستی بە پشوویەکی کاتی هەیە بۆ خۆڕێکخستنەوە، بەڵام دڵنیابن لە ماوەی کەمتر لە دوو ساڵدا دەگەڕێتەوە و هێرشەکانی فراوانتر دەکات.

لە کۆتاییدا زیلینسکی جەختی کردەوە، کە تەنها رێگە بۆ راگرتنی جوڵە سەربازییەکانی مۆسکۆ، زیادکردنی گوشارە ئابوری و سەربازییەکانە بۆ سەر روسیا، نەک پاشەکشەکردن لەبەردەم داواکارییەکانیدا.

نوری مالکی، سەرۆکی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا، رەتیکردەوە لە کاندیدکردنی بۆ پۆستی سەرۆکوەزیرانی عیراق بکشێتەوە و رایگەیاند کە پابەندە بەو کاندیدکردنەی کە لە لایەن چوارچێوەی هەماهەنگییەوە لەسەری رێککەوتوون، سەرەڕای ناڕەزایەتییەکانی ئەمریکا.

مالکی لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئاژانسی (فرانس پرێس) رایگەیاند: "هیچ نەتێکیان بۆ کشانەوە نییە، ئەمەش وەک رێزێک بۆ سەروەریی دەوڵەت و ئیرادەی گەلی عیراق، چونکە مافی هیچ لایەنێک نییە بڵێت کێ هەڵبژێرن و کێ هەڵمەبژێرن". ئاماژەی بەوەش کرد کە چوارچێوەی هەماهەنگی لەسەر کاندیدکردنی رێککەوتوون و ئەویش تا کۆتایی بەردەوام دەبێت.

سەبارەت بە پرسی چەک، مالکی جەختی لەسەر پێویستیی کۆکردنەوەی چەک لە دەستی دەوڵەتدا کردەوە و وتی: "ئەمە داواکاریی خۆمانە و دەمانەوێت یەک سوپا لە ژێر یەک فەرماندەییدا هەبێت". هەروەها دوپاتیکردەوە کە رێگە نادەن هیچ هێرشێک بکرێتە سەر نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییەکان و باڵیۆزخانەکان لە عیراق و پارێزگاری لە بەرژەوەندیی وڵاتان دەکەن.

ئەم لێدوانەی مالکی دوای ئەوە دێت کە وەزارەتی دەرەوەی عیراق ئاشکرای کرد، نامەیەکی زارەکییان لە واشنتنەوە پێگەیشتووە کە تێیدا ئاماژەی روون و راشکاو کراوە بۆ ئەگەری سەپاندنی سزا بەسەر هەندێک کەسایەتی و دامەزراوەدا، ئەگەر بێت و چوارچێوەی هەماهەنگی پێداگربێت لەسەر کاندیدکردنی نوری مالکی بۆ سەرۆکایەتی حکومەتی داهاتوو.