عەباس عراقچی رایگەیاند، هۆکاری ناسەقامگیری ناوچەکە بونی پێگە سەربازییەکانی ئەمریکان وئەو وڵآتانەی پێگەی سەربازی ئەمریکایان لێیە، نەک پارێزراو نەبوون بونەتە بەشێک لە جەنگەکەش.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، لە میانی رێوڕەسمی کردەوەی ناوەندی بەڵگەنامە و مۆزەخانەی شەهید خەرازی، رایگەیاند کە ستراتیژی بنەڕەتیی کۆماری ئیسلامیی ئێران بەرانبەر ناوچەکە لەسەر بنەمای ئاسایشی ناوخۆیی و رەتکردنەوەی دەستێوەردانی دەرەکی بە نەگۆڕی ماوەتەوە.

عراقچی دەڵێت؛ ئەم گرژیانەی رابوردوو بە  بەتایبەت "جەنگی 40 رۆژەی رەمەزان"، خاڵێکی وەرچەرخانە لە مێژوی ناوچەکە و پێکهاتە ئاسایشییەکانی پێشوی گۆڕیوە.

وەزیری دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوەش کرد، ئەزمونی مەیدانی جەنگ سەلماندی پشت بەستن بە هێزە دەرەکییەکان بونی پێگە سەربازییەکانی ئەمریکا لە وڵآتانی ناوچەکە، نەک هەر ئاسایشی بۆ ئەو وڵاتانە دابین نەکردووە، بەڵکو بەهۆی بەشدارییان لە کاردانەوەکان دژی ئێران و وەرگرتنی وەڵامی توند لەلایە تارانەوە، خۆیان بونەتە قوربانی.

باراک ئۆباما رایگەیاند، ئەم جەنگەی ئێران پێویست نەبوو، جگە لە گیانلەدەستدانی سەربازانی ئەمریکا، وڵاتەکەشی توشی کەمی موشەک کردوە و گەروی هورمزیشی خستوەتە ژێر دەسەڵاتی ئێرانەوە.

باراک ئۆباما، سەرۆکی پێشوتری ئەمریکا، لەمیانی ئامادەبونی لە کۆبونەوەیەکی هەڵبژاردندا لە شارۆچکەی کلیڤلاندی ویلایەتی ئۆهایۆ، رەخنەی توندی لە ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ گرت و جەختیکردەوە جەنگی ئێران پێویست نەبوو.

سەبارەت بە بەڕێوەبردنی جەنگ لەگەڵ ئێران،  ئۆباما تیشکی خستە سەر زیانە سەربازی و ئابورییەکانی ئەم ناکۆکییە و ئاماژەی بەوە کرد کە بە تێپەڕبونی حەوت مانگ بەسەر دەستپێکردنی جەنگەکەدا، نە تەنها سەربازانی ئەمریکی بوونەتە قوربانی و سەدان کەسیشیان بریندار بوون، بەڵکو کۆگاکانی موشەکی ئەمریکاش توشی کەمی بوونەتەوە.

هەروەها جەختی لەوە کردەوە، کە سەرەڕای  بانگەشەکانی  سەرەتای دەسەڵاتدارانی ئیدارەی ترەمپ سەبارەت بە سەرکەوتنی خێرا، ئێستا ئێران  تاوانا و دەسەڵاتی تەواوی بەسەر گەروی هورموزدا سەپاندوە، کە رێڕەوی سەرەکیی گواستنەوەی نەوتی جیهانە.

ئۆباما کاریگەرییە ئابورییەکانی ئەم جەنگەی لەسەر ژیانی رۆژانەی هاووڵاتییان رون کردەوە و بەرزبوونەوەی بەرچاو لە نرخەکانی سوتەمەنی  و کاڵا سەرەکییەکانی پەیوەست کرد بە سەرهەڵدانی ئەم ئاڵۆزییە سەربازییانەوە.

سەرۆکی پێشوتری ئەمریکا، بەراوردی لە نێوان سیاسەتی دەرەوەی ئیدارەکەی خۆی و ئیدارەی ئێستادا کرد و رەخنەی لە کشانەوەی تررمپ لە رێککەوتننامە ئەتۆمییەکەی ساڵی 2015 گرت؛ دەڵێت؛ لە ئیدارەکەی ئەودا بە بێ تەقاندنی هیچ موشەکێک و تەنها لە رێگەی دیپلۆماسییەوە توانیبووی رێگری لە دەستگەیشتنی ئێران بە چەکی ئەتۆمی بکات.

لە ساڵیادی خۆپیشاندانەكانی تشرینیەكان لە بەغداد، هێزە ئەمنییەكان رێكاریە ئەمنییەكانیان لە مەیدانی تەحریر چڕكردووەتەوە.

ئەمرۆ حەوت ساڵ بەسەر خۆپێشاندانەكانی تشرینی یەكەم لە عیراق تێدەپەرێت، كە  یەكێك بوون لە گەورەترین و كارگەرترین راپەڕین و جووڵانەوە جەماوەریییەكان لە مێژووی هاوچەرخی عیراقدا.

خۆپێشاندانەكان لە 1ی تشرینی یەكەمی 2019 بە شێوەیەكی رەسمی دەستیانپێكرد و پاشان لە 25ی تشرینی یەكەمی هەمان ساڵدا گەیشتنە لووتكە، مەیدانی تەحریر لە ناوەڕاستی بەغداد شوێنی سەرەكی و هێمای دیاری خۆپێشاندانەكان بوو.

داواكارییەكانی گەنجان و خۆپێشاندەران سەرەتا ئابووری و خزمەتگوزاری بوون، بەڵام زۆر بەخێرایی بوونە داواكاری ریشەیی سیاسی، داواكاری بۆ رووخاندنی سیستەمی پشكپشكێنەی تایفی كە لە دوای ساڵی 2003وە جێبەجێ دەكرا، خۆپیشاندانە 600 كوژرا و 25 هەزار بریندار لێكەوتەوە.

ئەم ڕاپەڕینە ئەنجامی سیاسی گەورەی بەدوای خۆیدا هێنا، دەستلەكاركێشانەوەی سەرۆك وەزیرانی ئەو كاتە عادل عەبدولمەهدی لێكەوتەوە، دواتر یاسای هەڵبژاردنەكان هەمواركرانەوە، ئەمە جگە لە ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پێشوەختەی ئەنجومەنی نوێنەران لە تشرینی یەكەمی 2021دا.

ئێستاش تشرین وەك وەرچەرخانێكی مێژوویی لە هوشیاری سیاسی گەنجانی عیراق دەبینرێت و ساڵانە لە مانگی تشرینی یەكەمدا یاد دەكرێتەوە، چاوەرواندەكرێن ئەمرۆ خۆپیشاندێك بەو بۆنەیەوە بەرێوەبچێت و هێزە ئەمنیەكانیش رێكارەكانیان لە بارەیەوە توندكردووەتەوە.

 

هاوپەیمانی ئیدارەی دەوڵەت لە بەغداد كۆبوونەوەی ئاسایی خۆی سازكرد و چەند پرسیارێكی گرنگی تاوتوێ كرد.

هاوپەیمانی ئیدارەی دەوڵەت كۆبوونەوەی ئاسایی خۆی بە ئامادەبوونی سەرۆك كۆمار، سەرۆكی وەزیران، سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران و سەرۆكی ئەنجومەنی باڵای دادوەری و نوێنەر و سەرۆكی لایەنە سیاسیەكان سازكرد، لە كۆبوونەوەكەشدا پەرەسەندنە ئەمنی و سەربازییەكانی عیراق و ناوچەكە تاوتوێكران و جەخت لە پاراستنی ئاسایش و سەروەریی وڵات كرایەوە.

هەروەها كۆبوونەوەكە پشتیوانی لە مافی خۆپیشاندانی ئاشتییانە كرد بە مەرجی پابەندبوون بە دەستوور و نەبڕینی رێگەوبانەكان.

سەبارەت بە لایەنی ئابووریش، جەخت لە خێراكردنی پەسەندكردنی پرۆژەیاسای بودجە، دابەشكردنی دادپەروەرانەی سامانەكان و ئەولەویەتدان بە خزمەتگوزارییەكان كرایەوە.

لە كۆتاییدا، كۆبوونەوەكە ستایشی لە هەنگاوەكانی فرەچەشنكردنی سەرچاوەكانی داهات و هەناردەی نەوت كرد بۆ بەهێزكردنی سەقامگیریی ئابووری وڵات.

لۆران نونێز، وەزیری ناوخۆی فەرەنسا رایگەیاند، پۆلیسی وڵاتەکەی تەنها ئەمڕۆ نزیکەی هەزار خۆپیشاندەری لە سەرتاسەری فەرەنسا دەستگیرکردوە.

ئەمڕۆ شەممە، وەزیری ناوخۆی فەرەنسا ئاشکاری کرد تەنها ئەمڕۆ لە سەرتاسەری وڵاتدا نزیکەی  هەزار خۆپیشاندەریان دەستگیر کردوە  و ئاماژەی بەوەشکرد ئەو ئامارە زیاتر بەرزدەبێتەوە.

بە وتەی لۆران نونێز ناڕەزایەتییەکانی تێچووی ژیان لە شارە جیاجیاکاندا بە باشی رێکخرابوو، بەڵام دواتر پۆلیس روبەڕووی ئاستێکی زۆر بەرزی توندوتیژی بووەوە لەلایەن "گروپە چەپەکانە".

ئەمە لە کاتێکدایە، خۆپیشاندان و ناڕيزایەتیی فەرەنسا بەردەوامە و تەها ئەمڕۆ زیاتر لە 110 هەزار کەس لە پاریسی پایتەخت راژاونەتە سەر شەقامەکان.