سەرۆکی فەرەنسا دوای دوو رۆژ لە ئاڵۆزی و ناڕەزایەتییە بەرفراوانەکانی وڵاتەکەی، وتارێکی بەپەلەی ئاراستەی گەلی فەرەنسا کرد و دەڵێت؛ سەرجەم تاڵانچییەکان سزادەدرێن.

ئێمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا بەڵێنیدا کە سەرجەم تاڵانچی و ئاژاوەگێڕان سزا دەدرێن و جەختی کردەوە کە هیچ کەسێک لە سزادان بێبەش نابێت.

ماکرۆن لە وتارەکەیدا رایگەیاند: "بە بینینی ئەم دیمەنانە، هەموومان لە خۆمان دەپرسین، لە مێشکی ئەم کەسانەدا چی دەگوزەرێت؟ چۆن هاووڵاتییانی فەرەنسی دەتوانن کارێکی وەها بەرانبەر فەرەنسا بکەن؟ بۆچی دەبێت بینای شارەوانی لیمۆژ یان نوسینگەی گەشتوگوزاری لیۆن ئاگری تێبەردرێت، هێرش ببرێتە سەر بینای شارەوانی مارسیلیا یان هەڵبکۆترێتە سەر شوێنی نیشتەجێبوونی پارێزگاری بۆردۆ؟ چۆن توانییان تا ئەم رادەیە بڕۆن؟"

سەرۆکی فەرەنسا جەختیشی کردەوە، " ئەم رەفتارانە هیچ مایەی قبوڵ نییە، ئەمشەو هەموومان هەست بە تووڕەیی و شەرمەزاری دەکەین، بینینی شەقامی شارەکانمان بەم شێوەیە وێرانکراو، بەرگەنەگیراوە."

وەزارەتی ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان، بڕیاردرا بە داشکاندن بە رێژەی ٪75 لە سزای بەسەرچوونی ڤیزا و بەسەرچوونی نشینگەی هاووڵاتییانی بیانی لە هەرێمی کوردستان.

بەپێی ئەو بڕیارەی دەرچووە ، ئەو بیانییانەی کە بە شێوازی رەسمی و لە رێگەی ڤیزەوە هاتوونەتە هەرێمی کوردستان و بە هەر هۆکارێک نەیانتوانیوە ڤیزەکانیان درێژ بکەنەوە یان نەیانکردووەتە نشینگە، یاخود نشینگەکەیان بەسەرچووە؛ تا 31ـی کانوونی یەکەمی 2026 لە کاتی سەردانکردنیان بۆ بەڕێوەبەرایەتییەکانی نشینگە، تەنها ٪25ـی کۆی گشتی سزاکانی دواکەوتنیان لێ وەردەگیرێت.

وەزارەتی ناوخۆ ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەم کارئاسانییە ئەو سزایانە دەگرێتەوە کە لە رێنمایی ژمارە 1ـی ساڵی 2021ـی وەزارەتدا هاتبوون.

ترەمپ پشتگیریی خۆی بۆ ناتانیاهۆ لە هەڵبژاردنەکانی ئیسرائیل رادەگەیەنێت و دەڵێت؛ کەس لە ناتانیاهۆ بۆ ئەو پۆستە باشتر نییە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا،  پشتگیریی تەواو و بێمەرجی خۆی بۆ هاوپەیمانەکەی، بنیامین ناتانیاهۆ، لە هەڵبژاردنە داهاتووەکانی پەرلەمانی ئیسرائیل راگەیاند.

ترەمپ لە "تروس سۆشیال" نووسیویەتی: "با ئەم پەیامە ببێتە شایەتحاڵێک بۆ پشتگیریی تەواو و بێمەرجی من بۆ ناتانیاهۆ لە پێشبڕکێی گەڕانەوەی بۆ پۆستی سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل".

سەرۆکی ئەمریکا هۆشداریشی دا و وتى: "ئەگەر کەسێکی تر جگە لە ناتانیاهۆ سەرکردایەتیی ئیسرائیل بگرێتە دەست، ئەوا ئەمریکا ناچار دەبێت خۆی ئەرکەکەی دژی ئێران تەواو بکات، کە ئەمەش شتێکە من نامەوێت".

سەبارەت بە ئێران سەرۆکی ئەمریکا جەختی کردەوە، ئەگەر ئێران بە خێرایی هەڵسووکەوتەکەی نەگۆڕێت، ئەوا لە نزیکترین کاتدا ئەرکەکە دژی تەواو دەکەن، هەروەها ئێران بە شێوازێکی سیستماتیک لە رووی سەربازی و داراییەوە لێدانی وێرانکەری بەرکەوتووە".

ئەم پشتگیرییەی ترەمپ لە کاتێکدا دێت کە ئیسرائیل لەناو کێبڕکێیەکی توندی سیاسییە بۆ پێکهێنانی حکومەتی داهاتوو، لە ناوەڕاستی ناکۆکییەکان لەسەر بەڕێوەبردنی دۆسیە ئەمنییەکان و پەیوەندی لەگەڵ ئەمریکا.

موقتەدا سەدر، رابەری رەوتی نیشتمانیی شیعە، داوا دەکات لە سەرانسەری خوێندنگەکان و زانکۆکانی عیراقدا ناڕەزایەتیی یەکگرتوو دژی بڕیاری قەدەغەکردنی حیجاب لە هەندێک لە وڵاتانی جیهاندا رێکبخرێت.

موقتەدا سەدر لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، لە بەرژەوەندیی ئاینیی، بیروباوەڕ و مرۆییدایە، ناڕەزایەتیی یەکگرتوو لە کاتێکی دیاریکراودا لە خوێندنگەکان و زانکۆ حکومی و ئەهلییەکانی عیراقدا ئەنجامبدرێت، دژی بڕیارەکانی قەدەغەکردنی حیجاب و بۆ پشتگیریکردنی لە ئازادیی جلوبەرگ.

جەختیشیکردووتەوە، پێویستە خۆپیشاندانەکە رێکخراو و ئارام بێت و چەند خولەکێک بخایەنێت تا پرۆسەی خوێندن تێک نەدات، باشترین کاتیش بەیانیی رۆژی پێنجشەممەی داهاتووە ئەو خۆپیشاندانە بەڕێوەبچێت.

موقتەدا سەدر لە کۆتایی راگەیەنراوەکەدا ئەم وتەیەی نووسیوە، خودا رەوشی هیچ گەلێک ناگۆڕێت تا ئەوان خۆیان رەوشی خۆیان نەگۆڕن، ئاماژەی بەوەشکردووە، نابێت هیچ وێنە یان ئاڵایەک بەرز بکرێتەوە جگە لە ئاڵای عیراق.

رۆژی یەکشەممە، مەهرداد ئەخلاقی، کە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی و لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە سزادراوە، بە رەسمی وەک وەزیری بەرگریی نوێی ئێران دەستبەکار بوو. 

پەڕلەمانی ئێران لە دەنگدانێکدا رەزامەندی لەسەر دامەزراندنی ئەخلاقی دەربڕی. پێشتر و لە دوای کوژرانی عەزیز نەسیرزادە (وەزیری پێشوو)، عەمید لە سوپای پاسداران مەجید ئبن رەزا کە جێگری وەزیر بوو، بە وەکالەت پۆستەکەی بەڕێوەدەبرد.

ئەخلاقی لە سەرەتای مانگی تشرینی یەکەمی ئەمساڵدا لەلایەن مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێرانەوە بۆ ئەو پۆستە کاندید کرابوو. ناوبراو بە یەکێک لە بەرپرسە دێرینەکانی پیشەسازیی بەرگریی ئێران ئەژمار دەکرێت و ساڵانێکی درێژ لە بەڕێوەبردنی دامەزراوە پەیوەندیدارەکان بە پیشەسازیی ئاسمانی و بەرنامەی مووشەکییدا کاری کردووە، پێش ئەوەی رابەرایەتیی ئەم وەزارەتە بگرێتە دەست کە رۆڵێکی جەوهەری لە پەرەپێدانی چەک و تەکنەلۆژیای سەربازیی ئێراندا دەگێڕێت.

ئەخلاقی ئەزموونی لە وەزارەتی بەرگریدا بۆ نزیکەی ٤۲ ساڵ دەگەڕێتەوە.

لە ناوەڕاستی دەیەی یەکەمی هەزارەی نوێوە ناوی لە بەڵگەنامەکانی پەیوەندیدار بە بەرنامەی مووشەکیی ئێراندا دەرکەوت.

بەپێی بەڵگەنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان، ناوبراو لە قۆناغێکدا سەرۆکایەتی کۆمەڵەی پیشەسازیی "شەهید باقری" کردووە، کە سەر بە رێکخراوی پیشەسازیی ئاسمانیی وەزارەتی بەرگرییە و پەیوەستە بە بەرهەمهێنان و پەرەپێدانی مووشەکی بالیستیی بە سوتەمەنیی رەق.

لە ئاداری ساڵی 2007دا، ناوی ئەخلاقی لە چوارچێوەی بڕیاری 1747ی ئەنجومەنی ئاسایشدا هات. هەروەها لە تشرینی دووەمی 2014دا، لەلایەن حوسێن دەهقان، وەزیری ئەوکاتی بەرگریی ئێرانەوە، بە بەڕێوەبەری گشتیی رێکخراوی پیشەسازیی ئاسمانی هەڵبژێردرا. جگە لەوەش ناوی لە لیستەکانی سزاکانی یەکێتیی ئەوروپاشدا تۆمار کراوە.