وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە نوێترین لێدواندا ھەڵوێستی وڵاتەکەی سەبارەت بە دۆسیەی ئەتۆمی ئێران، ئاسایشی کەنداو و پەرەسەندنەکانی لوبنان راگەیاند و جەختی لەوە کردەوە، واشنتن پابەندە بە پاراستنی سەقامگیری ناوچەکە.

مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، واشنتن هیچ هەنگاوێک نانێت ئاسایشی وڵاتانی کەنداوە بکەوێتە مەترسییەوە، ئاماژەی بەوەش کرد، پێویستە گەروی هورمز بە کراوەیی و بەبێ سەپاندنی باج بمێنێتەوە، هۆشداریشی دا کە ئەگەر تاران پابەندی رێککەوتنەکە نەبێت، ئەوا چەندین بژاردەی جۆراوجۆریان لەبەردەستدایە بۆ سزادانی.

هاوکات سوپاسی پشتیوانی وڵاتانی کەنداوی کرد و هیوای خواست ئێران پابەندی بەڵێنەکانی بێت، ئاشکراشیکرد، بڕیارە لە 30ـی ئەم مانگەدا، گفتوگۆیەکی تەکنیکی نوێ لە نێوان ئەمریکا و ئێران لە وڵاتی سویسرا دەستپێبکاتەوە، کە تایبەت دەبێت بە دۆسیەی ئەتۆمی و سزا ئابورییەکانی سەر ئێران.

لەسەر ئاستی ناوخۆیی لوبنانیش، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، هێرشە موشەکییەکانی حزبوڵا بوونەتە هۆی ئەوەی سوپای ئیسرائیل بچێتە ناوچەکانی باشوری لوبنانەوە، وتیشی: "دەمانەوێت لوبنان بە تەواوی کۆنتڕۆڵی خاکەکەی خۆی بکات، کاریش بۆ بونیادنانەوەی تواناکانی سوپای لوبنان دەکەین."

لە کۆتایی لێدوانەکانیدا، مارکۆ رۆبیۆ هیوای خواست کە گفتوگۆ و دانوستانەکانی ئێستای نێوان لوبنان و ئیسرائیل بگەنە ئەنجامێکی ئەرێنی.

لێپرسراوانی بەشێک لە ناوچە گەشتیارییەکانی فەڕەنسا هۆشداری دەدەنە گەشتیاران، کە پیاسەکردن بە جلی نیمچە روتەوە لە شەقامە گشتییەکان و شوێنە مێژوییەکاندا قەدەغەیە و سەرپێچیکاران روبەڕووی سزای دارایی تا 150 یۆرۆ دەبنەوە.

بە گوێرەی میدیاکانی فەرەنسا، بریاریسزای دارایی بۆ ئەو کەسانە دەرکراوە کە بە جلی نەگونجاوەوە لە شوێنە گشتییەکان دەسوڕێنەوە و  بڕیارەکە زیاتر ئەو کەسانە دەگرێتەوە، کە دوای جێهێشتنی کەنار دەریاکان، بەبێ پۆشینی جلوبەرگی گونجاو  لە ناوەندی شارەکاندا هاتوچۆ دەکەن.

 هەرچەندە لە فەرەنسا یاسایەکی گشتی بۆ قەدەغەکردنی ئەم کارە نییە، بەڵام ئەنجومەنی خۆجێیی زۆرێک لە شارە کەناراوییەکان بەپێی تایبەتمەندی ناوچەکانیان یاسای تایبەتیان دەرکردووە و سزای داراییان بۆ ئەو کەسانە داناوە، کە سەرپێچی دەکەن.

شاری ناربۆن لە باشوری فەرەنسا یەکێکە لەو شوێنانەی، کە ئەم قەدەغەکارییە جێبەجێ دەکات؛ بەرپرسانی شارەکە رایانگەیانووە؛ کە ئامانجیان لەم رێکارە پاراستنی ئارامی گشتی، رێزگرتن لە ژینگەی ژیان و هێشتنەوەی سەرنجڕاکێشیی ناوەندی شارەکەیە لە وەرزی هاویندا.

لێپرسراوانی شارەکە پێیان وایە، ئەو پۆشاکەی بۆ کەنار دەریا گونجاوە، دروست نییە  بۆ چونە ناو شەقامە گشتییەکان گونجاو نییە.

پۆلیسی ناوچەکە بەرپرسە لە جێبەجێکردنی یاساکە و غەرامەکردنی سەرپێچیکاران و هاوکات شاری کەناراوی دووڤیلیش، کە پێشتر سزای 17 یۆرۆی بۆ ئەم بابەتە دیاری کردبوو، سزاکەی توند ترکردوە و سزاکەی کردوە بە 150 یۆرۆ و بەرپرسانی شارەکە  داوا لە گەشتیاران دەکەن لە بەرانبەر ئەم رەفتارەدا کە ساڵانە لە زیادبووندایە، کەمێک زیاتر پابەندی ئادابی گشتی بن.

دوای ئەوە دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، وڵاتانی یەکێتی ئەوروپا وەک پێویست هاوکاری ئەمریک انەبوون لە جەنگی ئێراندا و چەندین جار یەکێتی ئەوروپای بە پڵنگێکی کارتۆنی وەسف کرد، سکرتێری گشتی ناتۆ دەڵێت؛ یەکێتی ئەوروپا سەکۆیەکە بۆ نیشاندانی دەسەڵاتی ئەمریکا.

مارک روت، سکرتێری گشتی ناتۆ بە فۆکس نیوزی راگەیاند، 500 فڕۆکەی ئەمریکی لە بنکە ئەمریکییەکانەوە لە ئیتاڵیا فڕیون بۆ پاڵپشتیکردنی ئۆپراسیۆنی توڕەیی داستان ئامێز، کە ئەمەش زۆر گرنگ بوو بۆ ئۆپراسیۆنەکە.

دوا بە دوای لێدوانەکانی سکرتێری گشتی ناتۆ، ئیتاڵیا وەڵامی داوەتەوە و قسەکانی رەتکردەوە و رایگەیاند، تەنیا رێگەیان بە گەشتە تەکنیکی و لۆجستیکییەکان داوە و مۆڵەتی ئۆپراسیۆنە سەربازییەکانی دەرنەکردووە.

سکرتێری گشتی ناتۆ، لە وەڵامی رەخنەکانی دۆناڵد ترەمپ لە هاوپەیمانانی ناتۆ، کە پشتگیریان لە ئەمریکا نەکردوە لە جەنگەکەدا، دەڵێت؛  شتی وا نییە و یەکێتی ئەورپا لە راستیدا وەک سەکۆیەکە بۆ نیشاندانی دەسەڵاتی ئەمریکا.

 لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانی هاوبەشدا لەگەڵ شەهباز شەریف، سەرۆک وەزیرانی پاکستان، مەسعود پزیشکیانی سەرۆک کۆماری ئێران رایگەیاند، بەرنامەی موشەکی ئێران بەشێک نەبووە لە رێککەوتنی ئەم دواییە و لە داهاتووشدا نابێتە بابەتی دانوستان.

سەرۆک کۆماری ئێران بە ئاماژەدان بە رۆڵی بەرگریی و توانای وڵاتەکەی رایگەیاند، ئەگەرئ ەوان موشەکەکایان نەبوایە، کە بۆ بەرگریی رەوای خۆیان بەکاری دەهێنن،  ئێستا ئەمریکا و ئیسرائیل ئیسرائیل ئێرانیان وێران کردبوو، وەک چۆن غەززەیان وێران کرد و هیچ رەحمێکیان بە گەنجان و پیرەکان نەکرد.

مەسعود پزیشیکان ئاماژەی بەوەشکرد، ئەوەی بەسەر غەززە هات، دەرخەری ئەوە بوو، کە مافی مرۆڤ جگە لە درۆیەکی گەورە هیچی تر نییە.

ئەم لێدوانانەی سەرۆک کۆماری ئێڕان لە کاتێکدایە، سنوردارکردنی توانا موشەکییەکانی ئێران نیگەرانییەکی گەورەی ئیسرائیلە و یەکێک بوو لەو ئامانجانەی، کە بەرپرسانی ئیدارەی ترەمپ لە سەرەتای جەنگدا دایاننابوو، بەڵام  تا ئێستا تاران رەتیدەکاتەوە دەستبەرداری توانا موشەکییەکانی ببێت.