وەزارەتی تەندروستی عیراق نوێترین ئاماری رەسمی لەسەر بڵاوبوونەوەی نەخۆشیی "تای خوێنبەربوون" راگەیاند و ئاشکرایکرد، لە سەرەتای ساڵی 2026ەوە تا ئێستا 270 حاڵەتی تووشبوونی پشتڕاستکراوە و 17 حاڵەتی گیانلەدەستدان لە سەرانسەری وڵاتدا تۆمارکراون.

سەیف بەدر، وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی رایگەیاند،، تیمەکانیان رۆژانە بە هەماهەنگی لەگەڵ لایەنە ڤێتێرنەری و چاودێرییەکان رەوشی پەتاکە دەپشکنن. بەپێی ئاماری هەفتەی 28ـی ئەمساڵ، 26 تووشبووی نوێ بەبێ تۆمارکردنی چوارچێوەی گیانلەدەستدان دەستنیشانکراون، کە زۆربەیان لە پارێزگای بەسرە بە 10 حاڵەت و نەینەوا بە پێنج حاڵەت بوون.

ئەوەشی خستەڕوو، ئامارەکە بەم شێوەیە بەسەر پارێزگاکاندا دابەشبوون: زیقار 109 تووشبوون و هەشت حاڵەتی گیانلەدەستدان، بەسرە 24 تووشبوون و یەک حاڵەتی گیانلەدەستدان، میسان 21 تووشبوون بەبێ گیانلەدەستدان، موسەنا 19 تووشبوون و یەک گیانلەدەستدان، نەینەوا 16 تووشبوون بەبێ گیانلەدەستدان، دیالە 15 تووشبوون و یەک گیانلەدەستدان، بەغداد/رەسافە 14 تووشبوون و یەک گیانلەدەستدان، واست 13 تووشبوون و دوو گیانلەدەستدان، بابل 13 تووشبوون و دوو گیانلەدەستدان، سەڵاحەدین پێنج تووشبوون بەبێ گیانلەدەستدان، بەغداد/کەرخ پێنج تووشبوون و یەک گیانلەدەستدان، کەرکوک چوار تووشبوون بەبێ گیانلەدەستدان، دیوانیە سێ تووشبوون بەبێ گیانلەدەستدان، کەربەلا دوو حاڵەت بەبێ گیانلەدەستدان، هەولێر دوو تووشبوون بەبێ گیانلەدەستدان، سلێمانی دوو بەبێ گیانلەدەستدان، نەجەف دوو حاڵەت بەبێ گیانلەدەستدان و ئەنبار یەک تووشبوون بەبێ گیانلەدەستدان".

وەزارەتی تەندروستی ئاماژەی بەوەکردووە کە نیشانەکان لە قۆناغی یەکەمدا بەمانە دەستپێدەکەن:

بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی لەش (تا)، سەرئێشە، ئازار لە ناوچە جیاجیاکانی لەشدا، و ماندویەتی گشتی، لە قۆناغی دواتریشدا رەنگە گەشە بکات بۆ خوێنبەربوون لەژێر پێست یان لە کونەکانی لەشەوە.

رێنماییە خۆپارێزییە گرنگەکان بۆ هاووڵاتیان:

وەزارەت جەختیکردووەتەوە، دەستنیشانکردنی پێشوەختە چانسی چاکبوونەوە زۆر دەکات، و داوای لە هاووڵاتیان کردووە پابەندی ئەم ڕێکارانە بن:

یەکەم، کڕینی گۆشت لە شوێنی تەنها لە گۆشتفرۆشە رێگەپێدراوەکان، پێویستە گۆشت تەنها لەو گۆشتفۆرشانە بکڕدرێت کە مۆڵەتی تەندروستی و ڤێتێرنەرییان هەیە.

دووەم، قەدەغەکردنی سەربڕینی هەرەمەکی و دوورکەوتنەوە لە گەڕەکەکان، رێگری تەواو بکرێت لە لەوەراندن و سەربڕینی ئاژەڵ بە شێوەی هەڕەمەکی لەناو کۆڵان و گەڕەکەکاندا.

سێهەم، بەکارهێنانی کەرەستەی پارێزەر، لەبەرکردنی دەستکێش و جلی پارێزەر لە کاتی مامەڵەکردن لەگەڵ ئاژەڵ، گۆشت، یان پاشماوەکانیاندا (بەتایبەت بۆ قەساب و ئاژەڵداران).

هێرشەکانی ئەمریکا بۆ سەر ئێران دەستیان پێکردەوە؛ دەنگی تەقینەوەی بەهێز لە بەندەر عەباس و دورگەی قەشم بیسترا.

میدیا جیهانی و ناوخۆییەکان رایانگەیاند، چەندین تەقینەوەی بەهێز باشوری ئێرانیان هەژاندووە، ئەمەش دوای ئەوەی سوپای ئەمریکا هێرشی نوێی ئاسمانیی بۆ سەر سیستمەکانی موشەکی و بەرگریی ئاسمانیی ئێران دەستپێکردەوە.

ماڵپەڕی "ئەکسیۆس" لە زاری لێپرسراوێکی ئەمریکییەوە بڵاویکردەوە، هێزەکانیان سیستمی بەرگری و پێگەی موشەکیی ئێرانیان کردووەتە ئامانج. هاوکات ئاژانسی "فارس"ی ئێرانی پشتڕاستی کردەوە کە دەنگی چەندین تەقینەوەی بەهێز لە رۆژهەڵاتی شاری "بەندەر عەباس" و ناوچە کەنارییەکانی دوورگەی "قەشم" بیستراوە. ئاژانسی رەسمی "ئێرنا"ش ئاماژەی بەوە کردووە کە "ئەمریکا" چەند موشەکێکی ئاراستەی دوورگەی قەشم کردووە.

لەلایەکی ترەوە، لێپرسراوێکیئەمریکی ئاشکرای کرد، هێزەکانیان لە دوو شوێنی جیاوازی دەوروبەری گەروی هورمز، بەلەمە خێرا و بچووکەکانی سەر بە سوپای پاسدارانیان کردووەتە ئامانج و پێکاویانە.

هاوکات میدیاکانی ئێران بڵاویانکردەوە، کەمێک پێش ئێستا دەنگی چەند تەقینەوەیەکی تر لە بەندەر عەباس بیستراوە.

ئەم پەرەسەندنە سەربازییە مەترسیدارە دوای ئەوە دێت کە هێزەکانی ئەمریکا و ئێران هێرشی چڕی موشەکی و درۆنییان کردەسەر یەکتر، بە جۆرێک پێشتر ئێران چەندین بنکە و دامەزراوەی ئەمریکی لە چەند وڵاتێکی ناوچەی کەنداو کردبووە ئامانج و تاران جارێکی دیکە داخرانی گەووی هورمزی راگەیاندبووەوە.

سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، هێزەکانیان گورزی توندیان لە ئێران داوە و گەروی هورمزیش بە کراوەیی ماوەتەوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، هێزەکانی وڵاتەکەی شەوی رابردوو "گورزی زۆر توند و بەهێزیان" لە ئێران داوە، ئەمەش وەک وەڵامدانەوەیەک بۆ ئەو هێرشانەی تاران کردیانە سەر چەند کەشتییەک لە گەروی هورمزدا.

سەرۆکی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ تۆڕی میدیایی (NBC) ئاماژەی بەوەکرد، سەرەڕای ئەوەی تاران پێشتر داخرانی گەروی هورمزی راگەیاندبوو، بەڵام لە ئێستادا ئەو رێڕەوە ئاوییە ستراتیژییە بە کراوەیی بە رووی هاتوچۆی دەریاییدا ماوەتەوە.

ترەمپ پەردەی لەسەر زانیارییەکی نوێ لادا و ئەوەی خستەڕوو، "رۆژی شەممە واشنتۆن و تاران لە لێواری گەیشتن بە رێککەوتنێک بوون و ئێرانییەکان ئامادەبوون دەستبەرداری هەموو شتێک ببن، بەڵام لەپڕێکدا و دوای دوو سەعات لەو کەشە، هێرشیان کردە سەر کەشتییەکان."

هاوکات فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا 'سێنتکۆم' جەختیکردەوە، هێزەکانیان لە تەواوی ئامادەباشیدان بۆ دەستەبەرکردنی ئازادیی گەشتە دەریاییەکان، و راشیانگەیاند، ئێران هیچ کۆنترۆڵێکی بەسەر گەروی هورمزدا نییە و جووڵەی کەشتییە بازرگانییەکان بە شێوەیەکی سروشتی بەردەوامە.

ئەم گرژییە قورسە دوای ئەوە دێت کە ئێران رایگەیاندبوو، رێگە بە چوونەژوورەوەی هیچ کەشتییەک نادات بەبێ وەرگرتنی مۆڵەتی پێشوەختە لە تاران.

بافڵ جەلال تاڵەبانی پەیامێکی هاوخەمی بۆ كۆچی دوایی بەڕێز شێخ حەمەد بن خەلیفە ئال سانی باوکی بەڕێز شێخ تەمیم، میری دەوڵەتی قەتەر بڵاوکردەوە.

دەقی پەیامەکەی بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان...

بە داخەوە هەواڵی كۆچی دوایی بەڕێز شێخ حەمەد بن خەلیفە ئال سانی باوکی بەڕێز شێخ تەمیم، میری دەوڵەتی قەتەرمان پێگەیشت.

بەبۆنەی ئەم كۆستەوە، سەرەخۆشی و هاوخەمی خۆمان ئاراستەی بنەماڵەی بەڕێزی میری قەتەر و گەلی دۆستی قەتەر دەكەین.

لە خوای گەورە داواكارین كۆچكردوو بخاتە بەر بەزەیی خۆی و بە بەهەشتی بەرین شادی بكات، سەبووری و ئارامیش بە كەسوكار و گەلی دۆستی قەتەر ببەخشێت.

قوباد تاڵەبانی، پەیامێکی هاوخەمی بۆ کۆچی دوایی سیناتۆر لیندزی گراهام بڵاوکردەوە و رایگەیاند، گەلی کورد هەرگیز دۆستە راستەقینەکانی خۆی لەبیر ناکات.

قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم لە پەیامێکدا ئاماژەی بەوە کردووە: "بەدڵگرانییەوە هەواڵی کۆچی دوایی سیناتۆر لیندزی گراهام، دۆستی دڵسۆزی گەلی کوردمان پێگەیشت؛ ئێمە بە پێزانینەوە لە پشتگیرییە بەردەوامەکان و داکۆکیکردنی سەرسەختی ئەو لە دۆزی رەوای گەلی کورد دەڕوانین و بە زیندوویی لە یادەوەریماندا دەمێنێتەوە."

لە کۆتایی پەیامەکەشیدا، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم سەرەخۆشی ئاراستەی خێزانی کۆچکردوو و گەلی ئەمریکا دەکات.