لە سەروبەندی نزیكبوونەوەی رێككەوتن لەگەڵ ئەمریكا لەسەر گەروی هورمز، ئێران تاوتوێی پێدانی ئەركی هەڵگرتنەوەی مینە چێندراوەكانی گەروی هورمز بە وڵاتانی ئەوروپا دەكات.

ئاژانسی " بلومبێرگ" لە گەورە لێپرسراوێكی ئێرانەوە ئاشكرایكردووە، دەسەڵاتدارانی ئێران تاوتوێی پێشنیازێك دەكەن بۆ سپاردنی ئەركی هەڵگرتنەوەی مینە چێندراوەكانی گەروی هورمز بە وڵاتانی ئەوروپا.

ئەوەشی خستووەتەڕوو، لە ئەگەری پەسەندكردنی ئەو پێشنیازە لەلایەن ئێرانەوە، پێویستە ئەو وڵاتە گرەنتی سەلامەتی بۆ هەر كەشتییەكی ئەوروپی بكات كە لە گەروی هورمز ئەركی هەڵگرتنەوەی مینە چێندراوەكان دەبێت.

ئەوەش لەكاتێكدایە، تائێستا تەنها بەریتانیا ئامادەیی نیشانداوە لە وڵاتانی ئەوروپا بۆ هەڵگرتنەوەی مینە چێندراوەكانی گەروی هورمز، ئەویش بەو مەرجەی ئێران لەكاتی هەڵگرتنەوەی مینەكان گرەنتی ئاسایشی كەشتییەكانی لەو گەروەدا بكات.

سوریا سوپای وڵاتەكەی خستە حاڵەتی ئامادەباشی سەربازییەوە و بە درێژایی سنوری عیراق هێزێكی زۆری ئەمنیی بڵاوەپێكرد، پاسەوانی سنوری عیراقیش دەڵێت، رەوشی سەر سنوور لەگەڵ سوریا ئارامە.

پەیامنێری كوردسات نیوز لە سوریا رایگەیاند، سوپای سوریا خراوەتە حاڵەتی ئامادەباشییەوە و بە درێژای سنووری عیراقیش هێزێكی زۆری ئەمنی لە دیوی سوریاوە بڵاوەی پێكراوە، وتیشی، تائێستا حكومەتی سوریا هیچ روونكردنەوەیەكی لەوبارەیەوە بڵاونەكردووەتەوە.

هاوكات، فەریق محەمەد عەبدولوەهاب فەرماندەی پاسەوانی سنوری عیراق رایگەیاند، رەوشی سەر سنوری عیراق و سوریا ئارامە، رێوشوێنە سەربازییەكانیش لە دیوی سوریاوە بە هەماهەنگی لەگەڵ عیراق ئەنجامدراون.

ئەوەشی خستەڕوو، هیچ هەڕەشەیەك لەسەر سنوری عیراق و سوریا نییە، بەردەوامیش لە گفتوگۆدان لەگەڵ هاوتا سوریەكانیان بۆ پاراستنی ئاسایشی سنووری نێوان هەردوو وڵات.

سنوری نێوان عیراق و سوریا نزیكەی 600 كیلۆمەتر درێژە و سێ دەروازەی سەرەكی لەخۆگرتووە، ئەوانیش دەروازەكانی ئەلیەعروبیە – رەبیعە، قائیم- ئەلبوكەمال- وەلید- تەنەف.

وپای سوریا بەبێ ئاشکراکردنی هیچ هۆکارێکی رەسمی، هێزی زیاتری رەوانەی سنوورەکانی رۆژهەڵاتی وڵاتەکەی لەگەڵ عیراق کرد و ئاستی ئامادەباشیی سەربازیی هێزەکانی بەرزکردەوە.

سەرچاوە سورییەکان، ئەمڕۆ سێشەممە، ئاشکرایان کرد کە سوپای سوریا کەوتووەتە باری ئامادەباشیی سەربازییەوە، هاوکات جوڵەی سەربازی و رەوانەکردنی هێزی بەهێزکەر بەرەو سنوورەکانی نێوان عیراق و سوریا دەستی پێکردووە، بەبێ ئەوەی هیچ روونکردنەوەیەکی رەسمی سەبارەت بە هۆکاری ئەم رێکارانە بڵاو بكرێتەوە.

بەپێی ئەو سەرچاوانەی قسەیان بۆ کەناڵی "العربیة" کردووە، فیرقەی ۸86ی سوپای سوریا هێزی زیاتری رەوانەی ناوچە سنوورییەکان کردووە، لە کاتێکدا لایەنە رەسمییەکانی سوریا تاوەکو ئێستا هیچ زانیارییەکیان لەسەر سروشت یان ئامانجی ئەو جوڵانە رانەگەیاندووە.

 

وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستیی هەرێمی کوردستان رایگەیاند کە بابەت و شایستەی دامەزراندنی سەرجەم خاوەن بڕوانامە باڵاکان و سێیەکەمەکانی سەر ئاستی زانکۆکان ئەوانەی تاوەکو ئێستا دانەمەزراون لە پرۆژەبودجەی پێشنیازکراوی هەرێم و لەسەر میلاکی وەزارەت چەسپێنراون.

ئەم بڕیارە لە کۆبوونەوەیەکی تایبەتدا هات کە بە سەرپەرشتی د. توانا نەجەف محەمەدخان، بەڕێوەبەری گشتیی کارگێڕی و دارایی لە دیوانی وەزارەت، و بە ئامادەبوونی بەڕێوەبەرانی ژمێریاری و میلاکاتی سەرجەم زانکۆکانی کوردستان بەڕێوەچوو.

لە وتەیەکدا، بەڕێوەبەری گشتیی کارگێڕی و دارایی جەختی لە گرنگیی بوونی بودجەیەکی گونجاو کردەوە بۆ داڕشتنی نەخشەڕێی کارکردنی وەزارەت و بووژاندنەوەی ژێرخانی زانکۆکان.

هەروەها ئاماژەی بەوە دا کە تەرخانکردنی بودجەی پێویست بۆ دامەزراندنی سێیەکەمەکان و هەڵگرانی بڕوانامەی باڵا لە ئەولەویەتی کارەکانیاندایە.

لە بەشێکی تری کۆبوونەوەکەدا، بە داتا و ژمارە تیشک خرایە سەر چۆنیەتیی داڕشتنی پێشنیازی بودجە، شایستە داراییەکانی مامۆستایان و فەرمانبەران، میلاکات و ئاستی داهات و خەرجییەکانی زانکۆ و دامەزراوە زانستییەکان.

لە کۆتاییشدا ئامادەبووان سەرنج و پێشنیازەکانی خۆیان بۆ رێکخستنەوەی میلاکات و باشترکردنی رەوشی دارایی زانکۆکان خستەڕوو.

مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا ئاشکرای کرد کە دانوستانەکانیان لەگەڵ تاران بۆ بەگەڕخستنەوەی هاتوچۆی دەریاوانی لە گەروی هورمز پێشچوونی بەخۆیەوە بینیوە.

روبیۆ لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا ئاماژەی بەوە کرد: پێشچوون لە دانوستانەکان لەگەڵ ئێران بۆ بەگەڕخستنەوەی گەروی هورمز هەیە، هاوکات جەختیشی کردەوە: نابێت ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.

وەزیری دەرەوەی ئەمریکا وتیشی: بەشداریین لە دانوستانەکان لەگەڵ ئێران بۆ دەستەبەرکردنی کردنەوەی گەروی هورمز، و ئاماژەی بەوەش کرد: هێشتا نەگەیشتووینەتە لێکگەیشتنی کۆتایی سەبارەت بە گەروی هورمز، بەڵام هیواداریین بەم نزیکانە بگەیەنە رێککەوتن.