لقی سلێمانی سەندیکاکانی کرێکاران رایدەگەیەنێت، بڕیاری دیاریکردنی کاتی کاری سەرتاشخانەکان لەلایەن بەشی یاسایی پارێزگای سلێمانییەوە رەتکراوەتەوە و تەنها رۆژێک وەک پشوو بۆ کارکردنیان دیاری دەکرێت.

دەرون رزگار، سەرۆکی لقی سلێمانی سەندیکاکانی کرێکاران بە کوردسات نیوزی راگەیاند؛ ئەو راپرسییەی چەند هەفتەیەک لەمەوبەر سەبارەت بە دیاریکردنی کاتی کارکردنی سەرتاشخانەکانی سلێمانی ئەنجامدرا و تێیدا زۆرینەی سەرتاشەکان دەنگیان بەوە دا بوو کاتی کارکردنیان لە سەعات هەشتیی بەیانییەوە تا هەشتی شەو بێت، لەلایەن بەشی یاسایی پارێزگای سلێمانییەوە رەتکراوەتەوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، لەم قۆناغەدا بڕیاردراوە تەنها رۆژێک لە هەفتەدا وەک رۆژی پشوو بۆ سەرتاشخانەکان دیاری بکرێت، بەڵام بۆ دیاریکردنی کاتی دەستپێکردن و کۆتاییهاتنی کاری رۆژانەیان، خاوەن سەرتاشخانەکان خۆیان سەرپشک دەبن.

ئیسرائیل کارەکانی لە پڕۆژەی ئەندازیاری و سەربازیی "سۆفا 53" خێراترکردووە کە بە "گەردەلولی مەزن"یش ناسراوە، وەزارەتی دەرەوەی سوریاش ئیدانەی ئەو کارەی ئیسرائیل دەکات و بە پێشێلکاری ناو خاکی وڵاتەکەی ناوی دەبات.

ئیسرائیل بەردەوامە لە تەواوکردنی پڕۆژەی گەردەلولی مەزن لە ناوخۆی سووریادا، هێزەکانی ئیسرائیل کارەکانی هەڵکەندن و پتەوکردن لە چوارچێوەی پڕۆژەی "سۆفا 53" لە گوندەوارەکانی باشوری قونەیترە نوێکردەوە، ئەوەش لە هەنگاوێکی نوێدا کە تیشک دەخاتەوە سەر ئەم پڕۆژە سەربازییەی لەسەر درێژایی هێڵی جیاکەرەوەی بەرزاییەکانی جۆلان دەڕوات.

بەپێی راپۆرتەکانی میدیاکانی سوریا، هێزەکانی ئیسرائیل کارەکانی هەڵکەندنیان لە رۆژئاوای گوندی "عەشە" لە سنوری قونەیترە بەردەوامی پێداوە، پڕۆژەکە کە بە ناوی "سۆفا 53" ناسراوە، بریتییە لە دورستکردنی رێگایەک بەدرێژایی هێڵی جیاکەرەوە لە ناوچە سنورییەکەدا.

گەڕانەوەی ئامێرە ئەندازیارییەکانی ئیسرائیل بۆ ناوچەکە هاوكاتە لەگەڵ بەردەوامیی جووڵە سەربازییەکانی ئیسرائیل لە بەشێک لە باشوری سووریا؛ بەپێی راپۆرتە میدیاییەکان، لە رۆژانی رابردوودا بەزاندنی سنور و جوڵەی سەربازی لە گوندەوارەکانی قونەیترە و دەرعا تۆمارکراون، لەگەڵ بەردەوامیی کارەکانی هەڵکەندنی زەوی، پتەوکردن و دروستکردنی بنکەی سەربازی نوێ.

پڕۆژەی "سۆفا 53" چییە؟

پڕۆژەی "سۆفا 53" کە بە پڕۆژەی گەردەلولی مەزنیش ناسراوە، پڕۆژەیەکی ئەندازیاری و سەربازیی ئیسرائیلە کە لە ناوەڕاستی ساڵی 2022ەوە بە پلەبەند لە ناوچەی دابڕێنەر لە گوندەواری قونەیترە دەستی پێکردووە.

پڕۆژەکە بریتییە لە دروستکردنی رێگایەکی سەربازی بە پانی نزیکەی هەشت مەتر، لەگەڵ بەرزکردنەوەی بەربەستی خۆڵ و کۆنکرێتی بە بەرزایی نزیکەی پێنج مەتر، جگه لە هەڵکەندنی خەندەق و دروستکردنی خاڵی چاودێری لەسەر درێژایی ئەم رێگایە.

بەپێی زانیارییەکانی ناوەندی سجلی سوری بۆ راهێنانی روداوەکان، رێڕەوی پڕۆژەکە لە پەراوێزی شارۆچکەی "حەزر" لە باکوری قونەیترەوە دەست پێدەکات و بە شارۆچکەکانی جەبسا خەشەب، حەمدییە، قەحتانیە، رویحینە، بەئر عەجم و بریقەدا تێدەپەڕێت تا دەگاتە  عەشە و سێگۆشەی سنوری لە باشوری پارێزگاکە.

ئیسرائیل ئەم کارانە وەک بەشێک لە رێکارە ئەمنییەکانی لەسەر سنور دەخاتە ڕوو، لە کاتێکدا چاودێران پێیانوایە ئەم کارە ئەندازیارییە بەردەوامانە سەپاندنی واقیعێکی مەیدانیی نوێیە لە ناوچەی دابڕێنەردا.

دەستپێکی جێبەجێکردنی "سۆفا 53" بۆ پێش روخانی رژێمی بەشار ئەسەد دەگەڕێتەوە، بەڵام لە کۆتاییەکانی ساڵی 2024ەوە خێراییەکی زیاتری بەخۆیەوە بینی، بەوپێیەی ئیسرائیل قۆستنەوەی گۆڕانکارییەکانی دوای روخانی رژێمی ئەسەدی بەکارهێنا بۆ فراوانکردنی کارە ئەندازیاری و سەربازییەکانی.

"پتەوکردنی سنورەکان"

لە بەرانبەردا، ئیسرائیل دەڵێت جوڵەکانی لە باشوری سوریا پەیوەندیدارن بە "هۆکاری ئەمنی و پێویستی رێگریکردن لە هەڕەشە ئەگەرییەکان بۆ سەر سنورەکانی"، لە کاتێکدا دیمەشق ئەم جووڵانە بە پێشێلکردنی سەروەریی خاکی خۆی و رێککەوتنی جیاکردنەوەی هێزەکان لە ساڵی 1974 دەزانێت.

بەپێی زانیارییە ناوخۆییەکان، دەستبەسەرداگرتنی خاکی زەویوزاری کشتوکاڵی بە قووڵایی 300 تا 1000 مەتر لە هەندێک ناوچەدا تۆمارکراوە، لەوانەش داگیرکردنی نزیکەی حەوت هەزار دۆنم زەوی لە ناوچەی جەسبا خەشەب.

رۆژنامەی "یەدیعوت ئەحرونۆت"ی ئیسرائیلی پێشتر ئەم پڕۆژەیەی بە "پڕۆژەیەکی ئەندازیاریی زەبەلاح بۆ پتەوکردنی سنورەکان" وەسف کردبوو، بەوەی خەندەقی قوڵ و بەربەستی بەرگریی تێدایە.

ناڕەزایەتییەکانی سوریا

لە مانگەکانی رابردوودا ناڕەزایەتییەکانی سوریا بەرانبەر جوڵەکانی ئیسرائیل روی لە زیادبوون کردووە؛ ئەسعەد شەیبانی، وەزیری دەرەوەی سوریا رایگەیاندبوو، دیمەشق 65 حاڵەتی بەزاندنی سنوری لەلایەن ئیسرائیلەوە لە مانگی تەمموزدا و 52 حاڵەتی تر لە 18 رۆژی یەکەمی مانگی ئابدا تۆمار کردووە.

هاوکات ئەمڕۆش وەزارەتی دەرەوەی سوریا لە راگەیەراوێکدا ئەو کارانەی ئیسرائیلی بە پێشێلکاری لەناو خاکەکەی وەسف کرد و رایگەیاند، بە توندی ئیدانەی دەکەن.

مێژووی رێککەوتنی جیاکردنەوەی هێزەکان لە نێوان سوریا و ئیسرائیل بۆ 31ـی ئایاری 1974 دەگەڕێتەوە، کە تێیدا بڕیاری جیاکردنەوەی هێزەکان و دروستکردنی ناوچەیەکی دابڕێنەر لە نێوانیان بە چاودێریی هێزەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان درا.

رەشاد عەلیمی، سەرۆکی یەمەن دەستپێکردنی ئۆپراسیۆنێکی بەرفراوانی سەربازیی بۆ کۆنتڕۆڵکردنەوەی تەواوی ئەو ناوچانەی راگەیاند کە لەژێر دەسەڵاتی حوسییەکانی سەر بە ئێراندان.

لە وتارێکی تەلەڤزیۆنیدا، عەلیمی ئاماژەی بەوە کرد کە حکومەت سەرجەم دەرفەتەکانی بۆ هێورکردنەوەی رەوشەکە و بەدیهێنانی ئاشتی بەکارهێناوە، بەڵام حوسییەکان سوودیان لە دەرفەتەکان وەرنەگرتووە. لەبەر ئەوە داوای لە سەرجەم هێزە چەکدارەکان و دەزگا ئەمنییەکان کرد بەپێی پلانە داڕێژراوەکان دەست بە جێبەجێکردنی ئەرکەکانیان بڕیاری ئۆپراسیۆنەکە بدەن تا تەواوی خاکەکەیان ئازاد دەکرێت.

ئەم راگەیاندنە لە کاتێکدایە، کە شەڕ و ئاڵۆزییەکان لە رووبەرێکی فراوانی سەر بە شاری تەعز و دەوروبەری زیادیان کردووە و هێزەکانی حکومەتی یەمەن هەوڵی وەڵامدانەوەی پێشڕەوییەکانی ئەمه دواییەی حوسییەکان دەدەن.

کارەکانی پڕۆژەی رێگای دووسایدی دوکان-چوارقوڕنە بەردەوامە و بە رۆژ و شەو کاری تێدا دەکرێت.

وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن ئاشکرایکرد، کارەکانی پڕۆژەی رێگای دوسایدی دوکان - چوارقوڕنە بە شەو و رۆژ بەردەوامییان هەیە و قۆناغەکانی دووەم و سێیەمی پڕۆژەکە هەنگاوی گرنگیان بڕیوە.

وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن ئەوەشی خستەڕوو، لە ئێستادا بەچڕی کار لە بەشی نێوان کانی وەتمان بۆ ناحیەی خەلەکان دەکرێت کە درێژییەکەی 14 کیلومەترە؛ سایدی لای راست لە تەواوبووندایە و هاوتەریب کارکردن لە سایدی بەرانبەریش بەردەوامە، هاوکات کارکردن لە پردی فریزەڵەش دەستی پێکردووە.

ئەمەش لە کاتێکدایە لە ماوەکانی رابردوودا، بە درێژایی 11 کیلومەتر لە رێگا دوسایدییەکە لە ناوچەی هیزۆپەوە بۆ کانی وەتمان تەواو کرابوو.

پڕۆژەی رێگای دوسایدی دوکان - چوارقوڕنە بە درێژایی 36.5 کیلومەترە و تێچووەکەی زیاتر لە 243 ملیار دینارە، کە لەلایەن کۆمپانیای گەردینەوە جێبەجێ دەکرێت و کارکردن لە سەرجەم بڕگەکانیدا هاوتەریب بەردەوامە.

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایدەگەیەنێت، وڵاتەکەی خەریکی تاوتوێکردنی وەڵامێکە بۆ پێشنیازەکەی ئەمریکا سەبارەت بە چارەسەرکردنی ئاڵۆزییەکانی نێوانیان، کە لە رێگەی وڵاتی نێوەندگیری قەتەرەوە پێیان گەیشتووە.

ئیسماعیل بەقائی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران، لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، پێشنیازەکەی ئەمریکا لە چوارچێوەی هەڵوێستە کۆنەکانی واشنتۆن و جەختکردنەوەیە لەسەر دۆسیەی ئەتۆمی.

جەختیشی لەسەرهەڵوێستی نەگۆڕیی تاران کردەوە، کە داوا دەکات لەم قۆناغەدا گرنگی بە پرسی گەروی هورمز بدرێت و پرسی ئەتۆمی بۆ قۆناغەکانی تر دوا بخرێت.

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوەشکرد، لە ئێستادا ئەوەی گرنگە راگرتنی شەڕ و هەڕەشەکانە بەپێی ئەوەی لە لێکتێگەیشتنی ئیسلام ئاباددا هاتبوو، وتیشی: "راست نییە ئەمریکا باسی بنەماکان بکات لە کاتێکدا خۆی پێشێلیان دەکات."

سەبارەت بە پەیوەندییەکانی تاران لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە، بەقائی رایگەیاند، لە پەراوێزی کۆبوونەوەکانی کۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان لە نیویۆڕک لەگەڵ سەرجەم لێپرسراوانی وڵاتانی عەرەبیی کەنداو کۆبووبوونەوە و گفتوگۆی باشیان کردووە، جەختیشی کردەوە کە ئێران پابەندە بە بنەمای دراوسێیەتی باش و داواش لە وڵاتانی دراوسێ دەکات رێگە نەدەن خاکیان لەلایەن ئەمریکا و ئیسرائیلەوە بەکاربهێنرێت.