لە نووسینگەی محەممەد شیاع سودانی، بە ئامادەبوونی عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق، چوارچێوەی هەماهەنگی لە کۆبوونەوەیەکیدا بڕیاریدا بە پێکهێنانی لێژنەیەک بۆ لێکۆڵینەوە لە سەرجەم یاسا دەستورییە پەکخراوەکان و ئەو یاسایانەی جێبەجێکردنی بەرنامەی حکومەتیان وەستاندووە.

لە کۆبوونەوەکەدا، جەخت لەسەر پرسی دابەشکردنی سەرۆکایەتی و ئەندامێتی لێژنە پەرلەمانییەکان کرایەوە لەسەر بنەمای لێهاتوویی و هاوبەشی نیشتمانی بۆ چالاککردنی رۆڵی رەقابی و تەشریعی پەرلەمان. هەروەها چوارچێوەی هەماهەنگی پابەندبوونی خۆی بە ئامانجەکانی بەرنامەی حکومەت و وەرچەرخانی رێککەوتنە سیاسییەکان بۆ هەنگاوی کرداری راگەیاند.

لە تەوەرێکی تری کۆبوونەوەکەدا، جەختی لەسەر یەکلاکردنەوەی پرسی چەکی دەرەوەی دەسەڵاتی فەرمی لە رێککەوتی 30ی حوزەیرانی 2027 کردەوە و دەسەڵاتی تەواوی بە حکومەت بەخشى بۆ گرتنەبەری هەنگاوی پێویست.

لەڕووی ئابوریشەوە، جەخت لە کۆنتڕۆڵکردنی بازاڕ، دابینکردنی بودجەی پڕۆژە خزمەتگوزارییەکان و رووبەڕووبوونەوەی هەژاری و بێکاری کرایەوە.

لە کۆتاییدا، چوارچێوەی هەماهەنگی تاوتوێی ئاڵۆزییە هەرێمییەکانی کرد و جەختی لە پاراستنی سەروەری عێراق و بەدوورگرتنی وڵات لە ئاڵۆزییەکان کردەوە.

بۆ دەربازبوون لە قەیرانی ئاستەنگەكانی گەرووی هورمز عیراق كار بۆ كاراكردنەوەی پڕۆژەی راكێشانی بۆری نەوتی بەسرە – عەقەبە دەكات.

دوای ئەوەی هەناردەی نەوتی عیراق بەهۆی ئاڵۆزییەكانی جووڵەی كەشتیوانی لە گەروی هورمز تووشی ئاستەنگ بووەتەوە، بەغداد دەیەوێت رێگەی تر بگرێتەبەر بۆ قەرەبووكردنەوەی ئەو قەیرانە، لە چوارچێوەیەشدا نزار ئامێدی سەرۆك كۆماری عیراق و شا عەبدوڵڵای دووەم پاشای ئوردن لە پەیوەندیەكی تەلەفۆنیدا جەختیان لەسەر پێویستیی بەردەوامبوون لە جێبەجێكردنی پڕۆژەی راكێشانی بۆری نەوتی عیراق لە شاری بەسرەوە بۆ بەندەری عەقەبە لە باشووری ئوردن لەسەر دەریای سوور كردەوە.

ئاماژە بەوەش كراوە، بۆری نەوتی بەسرە – عەقەبە گرنگییەكی زۆری هەیە بۆ خزمەتكردنی بەرژەوەندییەكانی هەردوو وڵات.

ئەوەش دوای ئەوە دێت، ئوردن و عیراق لە نیسانی 2012دا رێككەوتننامەیەكی چوارچێوەییان ئیمزا كرد بۆ راكێشانی بۆرییەك بە درێژایی هەزار و 700 كیلۆمەتر، كە توانای گواستنەوەی یەك ملیۆن بەرمیل نەوتی لە رۆژێكدا هەبێت.

مەسعود پزشکیان،سەرۆک کۆماری ئێران رایگەیاند،  قبوڵی ناکەن هیچ وڵاتێک بە هێز و ئامرازەکانی فشار ئیرادەی خۆی بەسەریاندا بسەپێنێت.

ئەمڕۆ دوشەممە، لە میانی دیدارێکیدا لەگەڵ سێرگی لاورۆڤ، وەزیری دەرەوەی روسیا، مەسعود پزیشیکان سەرۆک کۆماری ئێران رایگەیاند، تاران قبوڵی نییە هیچ وڵاتێک بە هێز و ئامرازەکانی فشار بیەوێت خۆی بەسەر تاراندا بسەپێنێت.

پزیشکیان، جەختیی کردەوە ئێران و روسیا خاوەنی دیدگایەکی هاوبەشن لەسەر بنەماکانی رێزگرتن و یەکتر قبوڵکردن لەسەر بنەمای هاوبەش.

سەرۆک کۆماری ئێڕان ئاماژەی بەوەکرد  بەرنامە هاوبەشەکان بە شێوازێکی جدی لە په‌یوەندیدا لەگەڵ سەرۆکی روسیا بەدواداچوونیان بۆ دەکرێت و هیواخواست لە سەفەری داهاتووی بۆ مسکۆ، زەمینەی پێویست بۆ جێبەجێکردنی پراکتیکیی رێککەوتنەکان و بەدیهێنانی ئەنجامی بەرجەستە بڕەخسێت.

پزیشکیان هیواشی خواستوە، پەرەپێدانی پەیوەندییەکان لە چوارچێوەی رێکخراوە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکاندا ببێتە هۆی بەهێزکردنی بەرژەوەندییە هاوبەشەکان.

لە پاریسی پایتەختی فەرەنسا، قەدەغەی هاتوچۆی لە سەعات 11ـی شەو تا شەشی بەیانی راگەیەندرا، ئەمەش لە دوای ئەوە دێت خۆپیشاندانێکی فراوانی پڕ لە توندوتیژی تەواوی وڵاتەکەی گرتوەتەوە.

ئەمڕۆ دووشەممە، ئاژانسی فرانس پرێس بڵاویکردوەتەوە، پۆلیسی پاریس، لە بەشێکی شارەکە قەدەغەی هاتوچۆی راگەیاند، ئەمەش لە کاتێکدایە کە حکومەتی ئەو وڵاتە هەوڵ دەدات رەوشەکە کۆنتڕۆڵ بکات، کە لە رۆژانی رابردوودا خۆپیشاندانێکی سەرتاسەری وڵآتەکەی گرتوەتەوە  و توندوتیژی لێکەوتوەتەوە.

بەپێی راگەیەندراوی پۆلیس، قەدەغەی هاتوچۆ لە سەعات 11ی ئەمشەوەوە دەست پێ دەکات و تا سەعات شەشی بەیانی بەردەوام دەبێت.

ئەمەش لە کاتێکدایە، بەهۆی خۆپیشاندانەکانەوە، زیاتر لە  هەزار و 200 كەس دەستگیرکراون و دەیان خۆپیشاندەر و پۆلیس بریندارن و چەندین کۆگا  ومارکیت و شوێنی بازرگانیش تاڵان کراون.

بەپێی راپۆرتی کۆمپانیای چاودێریی کەشتییە نەوتهەڵگرەکان نرخی رۆژانەی کرێی کەشتییەکان بۆ گواستنەوەی نەوت، لە نێوان 35 بۆ 50 هەزار دۆلاری پێش جەنگەوە، بۆ ئاستێکی پێوانەیی کە 1.4 ملیۆن دۆلارە بەرزبوەتەوە.

ئەمڕۆ دوشەممە، بەپێی داتاکانی کۆمپانیای تانکەر تراکەرز، کە چاودێر جوڵەی دەریای دەکات و رەوشێ ئاڵۆزی و هەستیاری گەروی هورمز نیشاندەدات، کڕێی  رۆژانەی یەک کەشتی نەوتهەڵگر لە گەروەکەدا 1.4 ملیۆن دۆلاری تێپەڕاندوە.

کۆمپانیاکە رایگەیاند، کە حکومەتی ئێران 104 کەشتی خستوەتە لیستی رەشەوە،  لە کاتێکدا ژمارەی ئەو کەشتیانەی بە گەروەکەدا تێدەپەڕن و جی پێ ئێسەکانیان دەکوژێنەوە نزیکەی چوارهێندەی ئەو ژمارەیە.

تانکەر تراکەرز، ئاماژەی بەوەکردوە،  سەرەڕای ئەم بەرزبوونەوە خەیاڵییەی نرخەکان و مەترسییەکانی پێکانی کەشتییەکان، بەڵام هێشتا کۆمپانیا و خاوەنی کەشتیی زۆر ئامادەن نەوت بگوازنەوە و هەموو رۆژێکیش کەشتی نوێ دەدۆزرێتەوە و نەوت لە گەرەکەدا دەگوازنەوە.